ಕೇವಲ ₹35 ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಸಿನಿಮಾ ಪೋಸ್ಟರ್ ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗನೇ ಮುಂದೆ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಬರೆದ!

Nana Patekars Life Story: ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ನಟನ ಹೆಸರು ಅಲ್ಲ. ಗಂಭೀರ ಧ್ವನಿ, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲೇ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸುವ ಅಭಿನಯ, ಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ಹೊಮ್ಮುವ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರದೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆರೆತುಹೋಗುವ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಅವರು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇಯಾದ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಪರದೆಯ ಮೇಲಿನ ಈ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್‌ ಹಿಂದೆ ಹಸಿವು, ಬಡತನ, ಹೋರಾಟ, ರಂಗಭೂಮಿ, ಸೇನಾ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ದೇಶಸೇವೆಯ ಆಸೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಬದುಕಿತ್ತು. ಇಂದು ಅವರ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನ ಕಂಗೆಡಿಸಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಬದುಕಿನ ಕೆಲವು ಅಪರೂಪದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ.  

13ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಬಾಲ್ಯ ಮುಗಿದಿತ್ತು!

ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ವಿಶ್ವನಾಥ ಪಾಟೇಕರ್. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುರುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯ ಕಳೆದ ಅವರು, ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಕುಸಿದ ಬಳಿಕ ಇನ್ನೂ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ದುಡಿಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರ ತಂದೆಯ ವ್ಯವಹಾರ ಕುಸಿದಾಗ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಕಷ್ಟ ಎದುರಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 13ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನ ಬಿಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಬಳ ಕೇವಲ ₹35. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಕೆಲಸದ ಜೊತೆಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಊಟವೂ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಶಾಲೆ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ಹಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ನಡೆದು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಮ್ಮ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ ಇತರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಟ ಮತ್ತು ಓದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಕುಟುಂಬದ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದರು. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಬಡತನ ನೀಡಿದ ಅನುಭವಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯದ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸಿನಿಮಾ ಪೋಸ್ಟರ್ ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗನೇ ಮುಂದೆ ಸಿನಿಮಾ ಇತಿಹಾಸ ಬರೆದ!

ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ—ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಿನಿಮಾದ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನ ಬಿಡಿಸಿ ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ನಂತರ ಅದೇ ಸಿನಿಮಾದ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು. ಅವರು ಕಲೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಕೇವಲ ಅಭಿನಯದ ಮೂಲಕವಲ್ಲ. ಸರ್ ಜೆ.ಜೆ.ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಅವರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಕಲಾ ಶಾಲೆಯಾದದ್ದು ರಂಗಭೂಮಿ. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ ನಾನಾ, ನಂತರ ಮರಾಠಿ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು. ವಿಜಯಾ ಮೆಹ್ತಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ರಂಗಕರ್ಮಿಗಳ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅನುಭವವೇ ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಆಳ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀಡಿತು ಎಂದು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

₹50 ಸಂಭಾವನೆಗಾಗಿ ರಂಗಭೂಮಿ ಆಯ್ಕೆ!

ಇನ್ನೊಂದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಸ್ಥಿರ ಉದ್ಯೋಗವಿದ್ದರೂ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ರಂಗಭೂಮಿಗಾಗಿ ಅದನ್ನ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ನಾಟಕದ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಭಾವನೆ ಸುಮಾರು ₹50 ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಅವರ ಪತ್ನಿ ನೀಲಕಾಂತಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ₹2,500 ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ನಾನಾ ತಮ್ಮ ಕಲೆಯ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಲು ಅವರು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ನಾನಾ ನಂತರದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಈ ಅವಧಿಯನ್ನ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದು ಕೇವಲ ವೃತ್ತಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಣಕ್ಕಿಂತ ಅಭಿನಯದ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿತ್ತು.

‘ಪ್ರಹಾರ್’ಗಾಗಿ ನಟನಲ್ಲ, ಸೈನಿಕನಾದರು!

ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ತರಬೇತಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ‘ಪ್ರಹಾರ್’ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಮರಾಠಾ ಲೈಟ್ ಇನ್‌ಫೆಂಟ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 40ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಮಾಂಡೋ ತರಬೇತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಇದು ಕೇವಲ ಸಿನಿಮಾದ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ತಯಾರಿಯಲ್ಲೇ ನಿಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೇನೆಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧ ಮುಂದೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಾಢವಾಯಿತು.

ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ 60 ದಿನ!

1999ರ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು 60 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಇದ್ದರು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಅಂದಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಅವರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಾಗಿ ನಾನಾ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಡ್ರಾಸ್, ಲೇಹ್, ಕುಪ್ವಾರಾ, ಬಾರಾಮುಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಸೋಪೋರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ತಾವು ಕ್ವಿಕ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಟೀಮ್‌ನೊಂದಿಗೂ ಇದ್ದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಅನುಭವದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೂ ನಾನಾ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳನ್ನ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮನ್ನ ತಾವು ನಾಯಕನಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ, ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ತಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ಅನುಭವವನ್ನ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು.

76 ಕೆ.ಜಿ.ಯಿಂದ 56 ಕೆ.ಜಿ.!

ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಆ ಅವಧಿಯ ದೈಹಿಕ ಕಠಿಣತೆಯನ್ನೂ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ತೂಕ ಸುಮಾರು 76 ಕೆ.ಜಿಯಿಂದ 56 ಕೆ.ಜಿಗೆ ಇಳಿದಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕನ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಲು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ನಟನೊಬ್ಬ, ನಂತರ ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲೇ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಸಮೀಪ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಲ ಕಳೆದ ಅಪರೂಪದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಅವರ ಜೀವನ ಉಳಿದಿದೆ.

₹35 ಸಂಬಳದ ಬಾಲಕನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪಯಣ, ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ನಟನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಅವರ ಕಥೆಯ ವಿಶೇಷತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲ. ಹಸಿವನ್ನ ಕಂಡ ಬಾಲಕ, ಕಲೆಯನ್ನ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಕಲಾವಿದ, ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸೈನಿಕನಂತೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ನಟ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಜೊತೆ ನಿಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ—ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮುಖಗಳ ಒಟ್ಟು ರೂಪವೇ ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರ ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಪ ಕೇವಲ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಶಕ್ತಿ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದರ ಹಿಂದೆ ಬದುಕಿನ ಕಠಿಣ ಅನುಭವಗಳ ಬೆಂಕಿಯೂ ಇತ್ತು.