ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಭಾರತ್ ಮಂಟಪಂ' ಜಾಗತಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ನವದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಗತಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹2,700 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ 123 ಎಕರೆ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸಮಾವೇಶ ಕೇಂದ್ರ ಭಾರತದ ಸಮಕಾಲೀನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಮ್ಮಿಲನವಾಗಿದೆ.
ಕಳೆದ 2023 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆದ G20 ನವದೆಹಲಿ ಶೃಂಗಸಭೆಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿದ್ದ ಭಾರತ್ ಮಂಟಪಂ, ಇದೀಗ 2026 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12-13 ರಂದು 18 ನೇ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS) ಶೃಂಗಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರನ್ನು ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ತಂದಿದೆ. 2026 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದು, "ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ, ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ" ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ ಶೃಂಗಸಭೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದೆ. ಶೃಂಗಸಭೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11 ರಂದು ಮಹಿಳಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಪಾರ ವೇದಿಕೆಯನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.
12ನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸ್ಪೂರ್ತಿ: ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದಿದೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಲ್ಪನೆ
ಭಾರತ್ ಮಂಟಪಂ ಕೇವಲ ಸಿಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ. ಇದರ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆ ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. 12 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಜಗಜ್ಯೋತಿ ಬಸವೇಶ್ವರರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ 'ಅನುಭವ ಮಂಟಪ'ದ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ.ಅನುಭವ ಮಂಟಪವು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ ಆರಂಭಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಶರಣರು, ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕರು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿ ಸಮಾಜದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಇಂದಿನ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು 'ಭಾರತ್ ಮಂಟಪಂ' ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮರುಜೀವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಶಂಖದ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಕೌತುಕ
ಭಾರತ್ ಮಂಟಪದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾವೇಶ ಕೇಂದ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಶುಭ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವ 'ಶಂಖ'ದ ಆಕಾರದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಟ್ಟಡದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೂಲೆಯೂ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಪಯಣವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಸೂರ್ಯ ಶಕ್ತಿ: ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅಗಾಧ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂಭಾಗಗಳು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಇಸ್ರೋವರೆಗೆ: ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಭಾರತ ನೀಡಿದ 'ಶೂನ್ಯ'ದ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೋ (ISRO) ಸಾಧಿಸಿದ ಅದ್ಭುತ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.
ಪಂಚ ಮಹಾಭೂತಗಳು: ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಐದು ಅಂಶಗಳಾದ ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಜಲ ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವಿಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲೆ ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು: ಭಾರತದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲೆಗಳು, ದೇಶದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಭವ್ಯ ಸಮಾವೇಶ ಕೇಂದ್ರದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.
ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ MICE (ಸಭೆಗಳು, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳು, ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು) ತಾಣವಾಗಿರುವ ಭಾರತ್ ಮಂಟಪಂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ.ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರಿಂದ 2023 ರ ಜುಲೈ 26 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿತಗೊಂಡ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಬಹುಪಯೋಗಿ ಸಭಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಸಭಾಂಗಣಗಳನ್ನು (Plenary Hall) ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸುಮಾರು 7,000 ಜನರಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಇದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ 3,000 ಜನರು ಕುಳಿತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ವಿಐಪಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೋಣೆಗಳು, ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸೆಂಟರ್, ಸುಸಜ್ಜಿತ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಭಾಂಗಣಗಳು ಯಾವುದೇ ಬೃಹತ್ ಜಾಗತಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಭಾರತ್ ಮಂಟಪಂ ಕೇವಲ ವೈಭವಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಪರಿಸರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಮೆರೆದಿದೆ. ಇಡೀ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೆಳಕನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ವಾಟರ್ ರೀಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಸಿರು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ಈ ಆದ್ಯತೆಯು ಭಾರತದ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಳೆಯ ಪ್ರಗತಿ ಮೈದಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಎಂಎಸ್ಎಂಇ (MSME) ವಲಯ, ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.2026 ರ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ನವದೆಹಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ 25 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 350 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಆಯೋಜನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ನಿರೂಪಿಸಿದೆ. ಭಾರತ್ ಮಂಟಪಂ ಇಂದು ಕೇವಲ ನವದೆಹಲಿಯ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.