ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ. ಸಮುದ್ರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಜೈನ ಬಸದಿಗಳು, ಬಂದರುಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆ ಇದು. ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ, ಹಲವು ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆ ಹಾಗೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಗಮವಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಇತಿಹಾಸದತ್ತ ಒಂದು ನೋಟ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದವರೆಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶವೇ ಇಂದಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಈ ಭಾಗವು ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟು ನಡೆದಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಳೂಪರ ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. 5ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಳೂಪರು ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಳೂಪರ ಕೊಡುಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದು.

ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೂ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ವಿಜಯನಗರದ ನಂತರ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಭಾವವೂ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಬಂದರು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡವು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಾಯ. ಭೂತಾರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜನಪದ ಆಚರಣೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕರಾವಳಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.

16ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಳಿಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಸೇರಿದಂತೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸ್ವರೂಪವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಬಂತು. 1997ರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಯಿತು. ಬಳಿಕ ಉಳಿದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.

ಇಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಕೇವಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳ ರಾಜವಂಶಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಬಂದರು ನಗರಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯವರೆಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಇತಿಹಾಸ ಹಲವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸದ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ...ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿಯ ಹೆಮ್ಮೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಪ್ರತೀಕತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

*ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ – ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳು
*ಅಳೂಪರ ಆಳ್ವಿಕೆ
*ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ
*ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರ ಆಡಳಿತ
*ತುಳುನಾಡಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
*ಮಂಗಳೂರು – ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಂದರು

1997 – ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ
ಇಂದಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ – ಶಿಕ್ಷಣ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಸ್ಥಳಗಳು
ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು,  ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ,  ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಜೈನ ಬಸದಿಗಳು,  ಯಕ್ಷಗಾನ, ಭೂತಾರಾಧನೆ,  ಹಳೆಯ ಮಂಗಳೂರು ದೃಶ್ಯಗಳು, ಇಂದಿನ ಮಂಗಳೂರು ಸಿಟಿ,  ನವಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು.

 ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇಗುಲಗಳು

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಅಂದ್ರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ.. ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ, ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಯ ಪರಂಪರೆಯ ತವರೂರು. ಕರಾವಳಿಯ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಹಲವು ದೇಗುಲಗಳು ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾದ್ರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಯಾವುವು? ತಿಳಿಯಿರಿ

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ.. ಒಂದೆಡೆ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳು.. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಹಚ್ಚಹಸಿರಿನ ಪ್ರಕೃತಿ.. ಇದರ ನಡುವೆ ಭಕ್ತಿಯ ಕಂಪು ಪಸರಿಸಿರುವ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇಗುಲಗಳು. ಧಾರ್ಮಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ:
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ನೆನಪಾಗೋದು ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ. ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮ, ದಾನ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ.

ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ:
ನಾಗಾರಾಧನೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. ಸರ್ಪದೋಷ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಮಾರಧಾರಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ:
ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಮೀಪದ ಕಟೀಲು ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನವೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ನಂದಿನಿ ನದಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳು ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶೇಷತೆ.

ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ:
ಮಂಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೆಸರು ನೀಡಿದ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನವೂ ಭಕ್ತರ ಪ್ರಮುಖ ನಂಬಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವೂ ಮಂಗಳಾದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಅಪ್ಪೆತ್ತೂರು/ಪಣಂಬೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು:
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಾದ್ಯಂತವೂ ಹಲವು ಪುರಾತನ ದೇಗುಲಗಳು, ನಾಗಬನಗಳು ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ.

ಕರಾವಳಿಯ ಈ ದೇಗುಲಗಳು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ.. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಜನಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವೂ ಹೌದು. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಾಗೂ ಭಕ್ತರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕರಾವಳಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವೈಭವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿವೆ. ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಮಂಜುನಾಥ.. ಕುಕ್ಕೆಯ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ.. ಕಟೀಲಿನ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ.. ಮಂಗಳೂರಿನ ಮಂಗಳಾದೇವಿ.. ಹೀಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಗಮವೇ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ವಿಶೇಷ ತಾಣವಾಗಿದೆ.