ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ : 3 ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂಟ್ರಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಭಾರತವೇ ಕಾರಣ..

BRICS vs Pakistan : ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಬಲಿಷ್ಠ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಾದ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ (BRICS) ಒಕ್ಕೂಟದ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 2023ರಲ್ಲೇ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ ಅದರ ಅರ್ಜಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಈ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಸಂಘಟನೆಯು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. 2024ರಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ, ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇ ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ತದನಂತರ 2025ರಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾವನ್ನು ಸಹ ನೂತನ ಸದಸ್ಯ ದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅಂದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಿಂತ ತಡವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಆರಂಭಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿದೆಯಾದರೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅರ್ಜಿ ಮಾತ್ರ ಇಂದಿಗೂ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಬಾಕಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಹಾಗೂ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದ್ದ ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ಗೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಬೃಹತ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಏಕೆ ಬೇಕು?
ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ರೀತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ (IMF) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಠಿಣ ಷರತ್ತುಗಳಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಬೆಂಬಲಿತ ನ್ಯೂ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ (NDB) ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸುಮಾರು 580 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗೂ ಅಧಿಕ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. 'ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಸೌತ್‌'ನ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವುದರಿಂದ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆಯುವುದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೊದಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಮಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಚೀನಾ-ರಷ್ಯಾ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದರೂ ಎದುರಾಗಿದೆ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ತಾಂತ್ರಿಕ ತೊಡಕು
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟ ಬಾಂಧವ್ಯವಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಬೆಂಬಲದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟವು ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಹುಮತದ ಮತದಾನದ (Majority Voting) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ದೇಶವನ್ನು ಸದಸ್ಯನ್ನಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲ ಸದಸ್ಯರ 'ಸರ್ವಾನುಮತಿ' (Consensus) ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ (ಭಾರತ, ಚೀನಾ, ರಷ್ಯಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ) ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ದೇಶ ಅಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದರೂ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿದರೂ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸರ್ವಾನುಮತಿಯ ನಿಯಮವೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಮುಳ್ಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.

ಭಾರತದ ಕಠಿಣ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು
ಗಡಿ ಭದ್ರತೆ, ಗಡಿನಾಡಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೆಲದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಶೂನ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ (Zero Tolerance) ಕಠಿಣ ನಿಲುವನ್ನು ತಳೆದಿದೆ. ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ದೇಶವಾಗಿರುವ ಭಾರತದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಈ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ "ನಾವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸದೇ ಇದ್ದರೂ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸರ್ವಾನುಮತಿ ನಿಯಮದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಹೊಂದಿರುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸ್ಥಾನವೇ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅರ್ಜಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತಡೆಯಾಗಿದೆ. ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡುವ ದೇಶಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ನೀಡುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾರತದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಿಂದೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಆಂತರಿಕ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ
ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಸಕ್ತಿಯಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ನಿಕಟ ಮಿತ್ರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಒಳಗೆ ತರಲು ಚೀನಾ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟವು ಕೇವಲ ಚೀನಾ-ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕ ವಿರೋಧಿ ಬಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಭಾರತ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ. ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಹೊಸ ದೇಶಗಳು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಭಾರತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲುಗಳು ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಇತರ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಿಗೂ ಕಳವಳಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಮುಚ್ಚಿದ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಬಾಗಿಲು: ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ ಎದುರಿಗಿರುವ ಮುಂದಿನ ಹಾದಿ
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎಷ್ಟೇ ಜೋರಾಗಿ ತಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವ ಕೀಲಿಕೈ ಮಾತ್ರ ಅದರ ಕೈಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಚೀನಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ, ನ್ಯೂ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿದ ನೂರಾರು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ವಾನುಮತಿಯ ತತ್ವವು ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ನ ಹಾದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅಡ್ಡಗೋಡೆಯಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮಾತ್ರ ಹೊರಗಡೆಯೇ ಕಾಯುವಂತಾಗಿದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮತೋಲನದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಬದಲಾಗುವವರೆಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವುದು ಅನುಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಈ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನಡೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವುದು ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷದಿಂದ ಬ್ರೀಕ್ಸ್‌ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದು ನಿಂತಿರುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭಾರತ ನುಂಗಲಾರದ ತುತ್ತಾಗಿದೆ.  ಮುಂದಿನ ದಿನವಾದರೂ ಅಕ್ರಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಿಯತ್ತಿನಿಂದ ಇದ್ರೆ ಬಹುಷಃ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್‌ ಪಾಕ್‌ಗೆ ಕನಿಕರ ತೋರಬಹುದು..