ಈ ನಟ 7 ಕಾರು, 25 ಕೋಣೆಗಳ ಬಂಗಲೆ.. ನೂರಾರು ಕೋಟಿಯ ಒಡೆಯ; ಆದ್ರೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್

ಮುಂಬೈನ ಜುಹುವಿನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿದ್ದ ಭವ್ಯ ಬಂಗಲೆ, ವಾರದ ಏಳು ದಿನಕ್ಕೂ ಒಂದೊಂದು ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರು, ಸ್ವಂತ ಸ್ಟುಡಿಯೋ… ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅದ್ಧೂರಿ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದ್ದ ಈ ನಟನ ಬದುಕು ಕೊನೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾಗಿತ್ತು. 25 ಕೋಣೆಗಳ ಅರಮನೆಯಂತಹ ಮನೆಯಿಂದ ದಾದರ್‌ನ ಒಂದೇ ಕೋಣೆಯ ಚಾಲ್‌ವರೆಗೆ ಅವರ ಜೀವನ ಸಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಈ ಅಪರೂಪದ ಏಳುಬೀಳಿನ ಕಥೆ ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ಅವರದ್ದು.

ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಎನ್ನುವುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದುಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಸೋಲು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟವೂ ಅದ್ಧೂರಿ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ಅವರ ಜೀವನ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಒಡೆಯರಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ಒಮ್ಮೆ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಟ, ಕೊನೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು.

ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ಅವರು 1913ರ ಆಗಸ್ಟ್ 1ರಂದು ಅಮರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಜವಳಿ ಗಿರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿರದ ಕಾರಣ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ದುಡಿಯುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಇಂದಿನಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ತಮ್ಮ ಕನಸನ್ನು ನನಸು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.

ಮೂಕಚಿತ್ರಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಕುಸ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ಇತ್ತು. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ‘ದಾದಾ’ ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. 1930 ಮತ್ತು 1940ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ಹಲವು ಕಡಿಮೆ ಬಜೆಟ್‌ನ ಆಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಂಟ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

ನಟನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸು ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಇತ್ತು. 1951ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ‘ಅಲ್ಬೇಲಾ’ ಸಿನಿಮಾ ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ತಂದಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಾಪಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಟನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಗೀತಾ ಬಾಲಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಭರ್ಜರಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅದರಲ್ಲಿನ ಹಾಡುಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ‘ಶೋಲಾ ಜೋ ಭಡ್ಕೆ’ ಮತ್ತು ‘ಓ ಬೇಟಾ ಜಿ ಓ ಬಾಬು ಜಿ’ ಮುಂತಾದ ಹಾಡುಗಳು ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ‘ಅಲ್ಬೇಲಾ’ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ಅವರ ಜೀವನವೇ ಬದಲಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ತಾರೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದರು.

ಯಶಸ್ಸಿನ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ಮುಂಬೈನ ಜುಹುವಿನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿದ್ದ ಭವ್ಯ ಬಂಗಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಬಂಗಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25 ಕೋಣೆಗಳಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಅವರ ಐಷಾರಾಮಿ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುವ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅವರ ಕಾರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ವಾರದ ಏಳು ದಿನಗಳಿಗೂ ಒಂದೊಂದು ಕಾರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಷ್ಟು ಐಷಾರಾಮಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರ ಜೀವನದ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟವಾದ ಹಲವು ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು, ಹಣ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಸಂಪತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

‘ಅಲ್ಬೇಲಾ’ ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ನಟಿಸಿ, ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಹಲವು ಸಿನಿಮಾಗಳು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಮಟ್ಟದ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಿನಿಮಾಗಳ ವೈಫಲ್ಯ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಕೈಕೊಟ್ಟವು ಎಂಬ ವರದಿಗಳೂ ಇವೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕೂಡ ಅವರ ಸಂಪತ್ತಿನ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು ಎಂದು ಅವರ ಜೀವನದ ಕುರಿತ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ಅವರೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು, ಜೂಜಾಟ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬದ ಕಡೆಗಿನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಅವರ ಸಂಪತ್ತು ಕರಗತೊಡಗಿತು.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯ ಬಂಗಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬಂಗಲೆಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಅವರ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರುಗಳೂ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕೈತಪ್ಪಿದವು. ಕೆಲ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹರಾಜು ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಸಿನಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದ, ಸಾವಿರಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಟನ ಬದುಕು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿತು.

ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಏಳುಬೀಳನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಅವರ ವಾಸಸ್ಥಳದಲ್ಲಾದ ಬದಲಾವಣೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಎದುರು 25 ಕೋಣೆಗಳ ಬಂಗಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ನಂತರ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ದಾದರ್‌ನ ಒಂದು ಕೋಣೆಯ ಚಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಆಸ್ತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ. ಸಿನಿಮಾ ಯಶಸ್ಸು, ಹಣ, ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದುಕನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಜೀವನ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ಹಿಂದಿನ ವೈಭವದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೂರವಾಗಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದ ಅವರು ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸರಳ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರ ಬದುಕಿನ ಈ ಏಳುಬೀಳು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಅಲ್ಬೇಲಾ’ ಮೂಲಕ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ ನಟನೊಬ್ಬ, ನಂತರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ತನ್ನ ಬಹುತೇಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಥೆ ಸಿನಿಮಾ ಕಥೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಎಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಣಕಾಸಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶಿಸ್ತು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಕಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಏಳು ಕಾರುಗಳು, 25 ಕೋಣೆಗಳ ಬಂಗಲೆ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತಿನ ನಡುವೆ ಬದುಕಿದ್ದ ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕೋಣೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿದರು. ಅವರ ಬದುಕಿನ ಈ ಅದ್ಧೂರಿಯಿಂದ ಸರಳತೆಯವರೆಗಿನ ಪಯಣ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಏಳುಬೀಳುಗಳಲ್ಲೊಂದು.